Σάλπα

Η Σάλπα ή Σάρπα είναι ένα από τα πιο κοινά και εύκολα αναγνωρίσιμα ψάρια των ελληνικών ακτών που ανήκει στην οικογένεια των Σπαριδών (Sparidae). Το σώμα της είναι οβάλ και μακρόστενο με ασημί χρώμα που έχει συχνά πρασινωπές ή γαλάζιες ανταύγειες στη ράχη. Το πιο εντυπωσιακό και διακριτικό της γνώρισμα είναι οι 10 έως 12 έντονες χρυσές οριζόντιες ρίγες που διατρέχουν τα πλευρά της από το κεφάλι μέχρι την ουρά κάνοντας την να ξεχωρίζει αμέσως μέσα στο νερό.

Τα μάτια της είναι σχετικά μικρά και χρυσόχρωμα. Το στόμα της είναι μικρό αλλά διαθέτει πολύ κοφτερά δόντια που μοιάζουν με κοπτήρες, τα οποία χρησιμοποιεί για να ξυρίζει τα φύκια από τους βράχους.

Είναι ένα παράκτιο βενθικό είδος που ζει σε ρηχά νερά συνήθως από την επιφάνεια έως τα 20 μέτρα βάθος αν και μπορεί να φτάσει τα 70 μέτρα. Είναι εξαιρετικά κοινωνικό ψάρι και σχηματίζει πυκνά και πολυπληθή κοπάδια που κινούνται με απόλυτο συγχρονισμό σαν ένας οργανισμός. Τη συναντάμε κυρίως σε βραχώδεις βυθούς και λιβάδια Ποσειδωνίας (φύκια) όπου βρίσκει άφθονη τροφή.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη ιδιαιτερότητα της Σάλπας. Είναι το μοναδικό ψάρι της οικογένειας των Σπαριδών στη Μεσόγειο που ως ενήλικο είναι αυστηρά φυτοφάγο (herbivore). Ενώ τα νεαρά άτομα τρέφονται με μικρά καρκινοειδή, τα ενήλικα τρέφονται αποκλειστικά με φύκια και θαλάσσια βλάστηση (όπως Posidonia oceanica και Caulerpa prolifera) τα οποία βόσκουν συνεχώς από τους βράχους σαν «αγελάδες της θάλασσας».

Η Σάλπα είναι πρωτανδρικό ερμαφρόδιτο είδος. Γεννιέται ως αρσενικό και αργότερα στη ζωή της αλλάζει φύλο και μετατρέπεται σε θηλυκό. Η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα σε δύο περιόδους, μία φορά την άνοιξη (Απρίλιος-Μάιος) και μία φορά το φθινόπωρο (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος).

Αλιεύεται εύκολα με δίχτυα, κιούρτους και καλάμι από την ακτή χρησιμοποιώντας για δόλωμα ζυμάρι ή φύκια. Η εμπορική της αξία είναι χαμηλή κυρίως λόγω της διατροφής της. Επειδή τρώει χόρτα τα έντερά της μυρίζουν πολύ έντονα και δυσάρεστα. Αν δεν καθαριστεί αμέσως μόλις βγει από τη θάλασσα (αφαίρεση εντοσθίων και της μαύρης μεμβράνης της κοιλιάς) το κρέας της πικρίζει και μυρίζει άσχημα. Αν όμως καθαριστεί σωστά και είναι φρέσκια θεωρείται πολύ νόστιμη ειδικά ψητή στα κάρβουνα.

Η IUCN κατατάσσει τη Σάλπα στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern). Επιστημονικές μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο οικολογικό της ρόλο στον έλεγχο της ανάπτυξης των φυκιών στους βραχώδεις υφάλους. Επίσης έρευνες έχουν συνδέσει την τοξικότητα της με την κατανάλωση του εισβολικού φύκους Caulerpa taxifolia το οποίο περιέχει την τοξίνη καουλερπίνη, επιβεβαιώνοντας ότι η επικινδυνότητα για παραισθήσεις αυξάνεται όταν το ψάρι τρέφεται σε περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση αυτού του φυτού.