Χελιδονάς

Ο Χελιδονάς, γνωστός επισήμως και ως Κόκκινο Χελιδονόψαρο ή απλά Χελιδόνι, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και παρεξηγημένα ψάρια του βυθού. Ανήκει στην οικογένεια των Δακτυλοπτερίδων (Dactylopteridae). Το όνομά του οφείλεται στα τεράστια θωρακικά πτερύγια που μοιάζουν με φτερά χελιδονιού ή πεταλούδας. Παρά το επιστημονικό του όνομα volitans που σημαίνει ιπτάμενος, ο Χελιδονάς δεν πετάει έξω από το νερό όπως το Χελιδονόψαρο, αλλά περπατάει στον βυθό. Το σώμα του είναι κυλινδρικό και καλύπτεται από πολύ σκληρά λέπια σαν πανοπλία, ενώ το κεφάλι του είναι τετράγωνο και οστέινο σαν κράνος. Όταν νιώσει απειλή, ανοίγει ξαφνικά τα τεράστια πτερύγια του, τα οποία είναι στολισμένα με φανταχτερές μπλε ηλεκτρίκ βούλες και γραμμές, για να τρομάξει τον εχθρό δείχνοντας πολύ μεγαλύτερος. Επίσης, οι πρώτες ακτίνες των πτερυγίων είναι ελεύθερες και τις χρησιμοποιεί σαν πόδια για να περπατάει στον βυθό.

Είναι αποκλειστικά βυθόβιο είδος. Ζει σε αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς, αλλά και κοντά σε λιβάδια Ποσειδωνίας και βραχώδεις περιοχές. Τον συναντάμε συνήθως σε βάθη από 1 έως 100 μέτρα. Είναι μοναχικό ψάρι που περνάει την ώρα του περπατώντας αργά στον πυθμένα ψάχνοντας για τροφή.

Είναι σαρκοφάγο ψάρι. Τρέφεται κυρίως με βενθικά ασπόνδυλα όπως καβούρια, γαρίδες και μικρά μαλάκια που ζουν στην άμμο. Χρησιμοποιεί τα ελεύθερα τμήματα των πτερυγίων του για να σκαλίζει τον βυθό και να ξετρυπώνει τη λεία του.

Η αναπαραγωγή του Χελιδονά λαμβάνει χώρα κατά τους θερμούς μήνες του καλοκαιριού, συνήθως από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο. Τα αυγά του είναι πελαγικά.

Αλιεύεται κυρίως ως παράπλευρο αλίευμα από τράτες βυθού και στατικά δίχτυα. Λόγω του σκληρού δέρματος και του οστέινου κεφαλιού του, πολλοί το θεωρούν δύσκολο στο καθάρισμα και το απορρίπτουν. Ωστόσο, το κρέας του είναι λευκό και νόστιμο και θεωρείται εξαιρετικό για σούπα κακαβιά, καθώς προσφέρει πλούσια γεύση.

Η IUCN κατατάσσει τον Χελιδονά στα είδη Ελαχίστης Ανησυχίας (Least Concern). Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να παράγει ήχους τριξίματος (stridulation) χρησιμοποιώντας τη γνάθο του και τη νηκτική του κύστη όταν νιώθει απειλή. Επίσης, έρευνες στη μηχανική της κίνησης του έδειξαν ότι ο τρόπος που περπατάει στον βυθό είναι παρόμοιος με αυτόν των τετράποδων ζώων.

Χώρα	Τοπική Ονομασία
Ιταλία	Pesce civetta
Ισπανία	Pez murciélago or Golondrina
Γαλλία	Grondin volant
Τουρκία	Uçan kırlangıç balığı
Μάλτα	Farfett
🌍 Βόρεια Αφρική	Grondin volant or Samak al chelidonas
🌊 Αδριατική	Kokotić letač